శ్రీమహావిష్ణువు నివాసస్థానమైన వైకుంఠంలో ద్వారపాలకులైన జయ, విజయుల శాప వృత్తాంతం హిందూ పురాణాలలో చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ కథ భాగవత పురాణంలో వివరంగా ఉంది.
శాపానికి కారణం:
ఒకరోజు బ్రహ్మ దేవుని మానస పుత్రులైన సనక, సనందన, సనాతన, సనత్కుమారులు అనే నలుగురు మహర్షులు (వీరిని సనకాది మునులు అని కూడా అంటారు) వైకుంఠంలో ఉన్న శ్రీమహావిష్ణువును దర్శించుకోవడానికి వచ్చారు. వీరు అత్యంత జ్ఞానులు మరియు ఎల్లప్పుడూ ఐదేళ్ల బాలుర రూపంలో ఉంటారు.
వారు వైకుంఠంలోని ఏడు ద్వారాలను దాటుకుంటూ లోపలికి వెళ్తుండగా, ఏడవ ద్వారం వద్ద ఉన్న జయ, విజయులు వారిని అడ్డుకున్నారు. సనకాది మునుల బాహ్య రూపాన్ని చూసి వారు పసిపిల్లలని భావించారు, మరియు ఆ సమయంలో స్వామి వారు విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నందున లోపలికి వెళ్ళడానికి అనుమతి లేదని చెప్పారు.
ఈ చర్య సనకాది మునులకు కోపం తెప్పించింది. పరమాత్మ దర్శనానికి ఎవరికీ ఏ సమయములోనైనా అభ్యంతరం ఉండకూడదని, వైకుంఠంలో ఉంటూ కూడా భేద భావం చూపడం తగదని వారు భావించారు. జయ విజయులలో అహంకారం ప్రవేశించిందని గ్రహించి, వారిని శపించారు. "వైకుంఠంలో ఉండే అర్హత కోల్పోయిన మీరు, భూలోకంలో రాక్షసులుగా జన్మించండి" అని శపించారు.
శాప విమోచనం - విష్ణువు ఇచ్చిన అవకాశం:
శాపం విన్న వెంటనే జయ విజయులు తమ తప్పు తెలుసుకున్నారు. సనకాది మునుల పాదాలపై పడి క్షమించమని వేడుకున్నారు. స్వామి వారిని వదిలి ఉండలేమని, శాప విమోచనం కలిగించమని ప్రార్థించారు.
అంతలో શ્રીమహావిષ્ణువు లక్ష్మీదేవితో సహా అక్కడకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. మునులను సాదరంగా ఆహ్వానించి, తన ద్వారపాలకులు చేసిన తప్పుకు క్షమాపణ కోరాడు. తన భక్తులైన முనుల శాపాన్ని తానూ ఆపలేనని, కానీ జయ విజయులకు ఒక అవకాశం ఇస్తానని చెప్పాడు.
స్వామి వారు వారికి రెండు వికల్పాలు ఇచ్చారు:
* ఏడు జన్మల పాటు విష్ణు భక్తులుగా జన్మించి, చివరకు వైకుంఠానికి తిరిగి రావడం.
* మూడు జన్మల పాటు విష్ణువుకు తీవ్ర శత్రువులుగా జన్మించి, ఆయన చేతిలోనే మరణించి త్వరగా వైకుంఠానికి తిరిగి రావడం.
జయ విజయులు తమ ప్రభువుకు దూరంగా ఏడు జన్మల కాలం ఉండలేమని భావించి, మూడు జన్మల శత్రుత్వాన్నే ఎంచుకున్నారు. శత్రువుగా ఉన్నా నిరంతరం స్వామి వారినే స్మరిస్తూ (ద్వేషంతోనైనా), ఆయన చేతిలోనే వీరమరణం పొంది త్వరగా వైకుంఠం చేరుకోవచ్చని వారి ఆశయం.
మూడు జన్మల వివరాలు:
ఆ శాపం ప్రకారం, జయ విజయులు మూడు యుగాలలో శక్తివంతమైన రాక్షసులుగా జన్మించారు. ప్రతి జన్మలోనూ శ్రీమహావిష్ణువు వేర్వేరు అవతారాలను ఎత్తి వారిని సంహరించి శాప విమోచనం కలిగించాడు.
* మొదటి జన్మ (కృత యుగం/సత్య యుగం):
* వారు హిరణ్యాక్షుడు మరియు హిరణ్యకశిపుడు అనే సోదరులుగా జన్మించారు.
* హిరణ్యాక్షుడిని చంపడానికి విష్ణువు వరాహ అవతారం ఎత్తాడు.
* హిరణ్యకశిపుడిని చంపడానికి నరసింహ అవతారం ఎత్తాడు.
* రెండవ జన్మ (త్రేతా యుగం):
* వారు రావణుడు మరియు కుంభకర్ణుడు అనే సోదరులుగా జన్మించారు.
* వీరిద్దరినీ సంహరించడానికి మహావిష్ణువు శ్రీరాముడుగా అవతరించాడు.
* మూడవ జన్మ (ద్వాపర యుగం):
* వారు శిశుపాలుడు మరియు దంతవక్త్రుడు గా జన్మించారు.
* వీరిని సంహరించడానికి విష్ణువు శ్రీకృష్ణుడుగా అవతరించాడు.
ఈ విధంగా మూడు జన్మల తరువాత, జయ విజయులు శాప విముక్తులై తిరిగి వైకుంఠానికి చేరుకుని, పూర్వం వలె శ్రీమహావిష్ణువు ద్వారపాలకులుగా సేవలు కొనసాగించారు.
ముఖ్యమైన పాఠాలు:
ఈ కథ మనకు కొన్ని ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక పాఠాలను బోధిస్తుంది:
* అహంకారం పతనం: సాధనలో ఎంతటి ఉన్నత స్థితికి చేరినా, అహంకారం ప్రవేశిస్తే పతనం తప్పదు. భగవంతుని చెంత ఉన్నా వినయం ముఖ్యం.
* భగవంతుని ప్రణాళిక: కొన్నిసార్లు శాపాలు కూడా లోక కళ్యాణం కోసం, భగవంతుని లీలలను ప్రదర్శించడానికి సాధనాలుగా మారుతాయి.
* భక్తి మార్గాలు: భగవంతునిపై మనసు లగ్నం చేయడం ముఖ్యం, అది ప్రేమతోనైనా (భక్తి), భయంతోనైనా (వైర భక్తి) కావచ్చు. చివరికి ఆయనను చేరుకోవడమే లక్ష్యం.
