તક્ષશિલાના જંગલોમાં રાત્રિના અંતિમ પ્રહરનું ધુમ્મસ ચાદરની જેમ પથરાયેલું હતું. આભમાં તારા મ્લાન થઈ રહ્યા હતા, પણ ધરતી પર એક અજીબ ધબકાર સંભળાતો હતો. સૂર્યપ્રતાપના હાથમાં બે શિકારી શ્વાનોની સાંકળ હતી. આ શ્વાનો સામાન્ય નહોતા, તેમને ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી હતી—કેવળ ગંધ પારખવાની નહીં, પણ શત્રુના ભયને પકડવાની.
"ચાલ દીપક! ચાલ ભૈરવ!" સૂર્યપ્રતાપે હાકલ કરી.
શ્વાનોએ નાક જમીન સરસું રાખીને દોડવાનું શરૂ કર્યું. ચાણક્યના કહેવા મુજબ, ચંદ્રપ્રકાશના વસ્ત્રો પર છાંટેલું 'ચંદન-કસ્તૂરી' મિશ્રિત તેલ આ અંધકારમાં એકમાત્ર દિશાસૂચક હતું. ચાણક્ય પોતે પાછળ અશ્વ પર સવાર હતા, તેમની આંખો સ્થિર હતી, જાણે તેઓ હવાની દિશા પરથી શત્રુની સંખ્યા ગણી રહ્યા હોય.
જંગલની ઊંડાઈમાં, એક પ્રાચીન અને જર્જરિત શિવ મંદિર હતું. વર્ષોથી અહીં કોઈ પૂજા નહોતી થઈ, પણ આજે ત્યાં મશાલો બળી રહી હતી. રાજમાતા મૃણાલિની ચંદ્રપ્રકાશને લઈને ત્યાં પહોંચી હતી. ત્યાં પહેલેથી જ દસ-બાર સશસ્ત્ર સૈનિકો ઉભા હતા, જેમણે તક્ષશિલાના નહીં પણ 'કાલકેય' જાતિના વસ્ત્રો પહેર્યા હતા.
"રાજમાતા, મોડું થઈ ગયું છે," એક કદાવર માણસ જેનો અવાજ કાંસાના વાસણ જેવો રણકતો હતો, તેણે આગળ આવીને કહ્યું. તેના ગળામાં હાડકાની માળા હતી. આ 'રુદ્રદત્ત' હતો - મૃણાલિનીનો ગુપ્ત સેનાપતિ.
"ચિંતા ન કર, રુદ્રદત્ત. આ રહ્યો તારો મૃગ," મૃણાલિનીએ ચંદ્રપ્રકાશ તરફ ઈશારો કર્યો. "આને બંદી બનાવીને સરહદ પાર લઈ જા. ચાણક્ય આને શોધવામાં જ પોતાની બધી શક્તિ વાપરી નાખશે, અને ત્યાં સુધીમાં આપણે તક્ષશિલાના રસ્તાઓ પર વિદેશી સેનાને ઉતારી દઈશું."
ચંદ્રપ્રકાશના હાથ બાંધેલા હતા, પણ તેની બુદ્ધિ મુક્ત હતી. તેણે જોયું કે મંદિરના પાછળના ભાગમાં ઘોડાઓ તૈયાર હતા.
તેણે ધીમેથી પૂછ્યું, "કાકી, રુદ્રદત્ત જેવા નરાધમ સાથે હાથ મિલાવીને તમે તક્ષશિલાની સ્ત્રીઓના સન્માનને દાવ પર લગાવી રહ્યા છો. શું આ જ તમારી ન્યાયની વ્યાખ્યા છે?"
"ચૂપ રહે, છોકરા!" મૃણાલિની ત્રાડી. "ન્યાય તો એ દિવસે મરી ગયો હતો જ્યારે મને વિધવા બનાવીને મહેલના એક ખૂણે પૂરી દેવામાં આવી હતી."
અચાનક, જંગલની શાંતિ ચીરીને શ્વાનોના ભસવાનો અવાજ સંભળાયો. રુદ્રદત્ત સાવધાન થઈ ગયો. તેણે તલવાર મિયાનમાંથી બહાર કાઢી. "શત્રુ નજીક છે!"
પળવારમાં જ, સૂર્યપ્રતાપ અંધારામાંથી એક વીજળીની જેમ ત્રાટક્યો. તેની તલવારની ધાર પર મશાલનો પ્રકાશ લહેરાયો.
"મારી મર્યાદા લોપાય તે પહેલાં, મારા ભાઈને મુક્ત કરો!"
યુદ્ધ શરૂ થયું. સૂર્યપ્રતાપની લડવાની શૈલીમાં સૌરાષ્ટ્રના ખમીરની ખુમારી હતી. તે એકસાથે ત્રણ સૈનિકો સાથે લડી રહ્યો હતો. બીજી તરફ, ચાણક્ય મંદિરમાં પ્રવેશી રહ્યા હતા. તેમની પાસે કોઈ શસ્ત્ર નહોતું, પણ તેમના ચહેરા પરનું 'શૌર્ય' જોઈને બે સૈનિકો આપોઆપ પાછા હટી ગયા.
"રુદ્રદત્ત!" ચાણક્યનો અવાજ ગુંજ્યો. "તું જે શક્તિના જોરે ઉછળે છે, તે શક્તિનો સ્ત્રોત—તારો પર્વત પાછળનો કિલ્લો—અત્યારે તક્ષશિલાની અશ્વદળ સેનાએ ઘેરી લીધો છે. તું અહીં લડે છે, પણ તારું સર્વસ્વ ત્યાં ભસ્મ થઈ રહ્યું છે."
રુદ્રદત્ત એક ક્ષણ માટે થંભી ગયો. ચાણક્યની આ જ ખૂબી હતી - યુદ્ધ મેદાનમાં લડાય તે પહેલાં મગજમાં જીતાય છે.
પરંતુ મૃણાલિની પાગલ થઈ ગઈ હતી. તેણે મશાલ લઈને મંદિરના ખૂણે પડેલા સૂકા ઘાસના ઢગલા તરફ ફેંકી. "જો તક્ષશિલા મારી ન થાય, તો તે કોઈની નહીં થાય!"
મંદિરમાં આગ લાગી. ધુમાડો શ્વાસ રૂંધવા લાગ્યો. આગની લપેટમાં ચંદ્રપ્રકાશ ઘેરાઈ ગયા. સૂર્યપ્રતાપે રુદ્રદત્તને લાત મારીને પછાડ્યો અને ભાઈ તરફ દોડ્યો. પણ આગની એક મોટી દીવાલ તેમની વચ્ચે આવી ગઈ.
"ભાઈ!" ચંદ્રપ્રકાશનો અવાજ ધુમાડામાં ડૂબવા લાગ્યો.
ચાણક્યએ જોયું કે મંદિરનો ઉપરનો ગુંબજ જર્જરિત હતો અને ગમે ત્યારે તૂટી શકે તેમ હતો. "સૂર્ય! સ્તંભ પકડ! પેલા સ્તંભને જોરથી ધક્કો માર!"
સૂર્યપ્રતાપે પોતાની પૂરી તાકાત ભેગી કરી. તેના બાવડાની નસો ફૂલી ગઈ. તેણે મંદિરના મુખ્ય સ્તંભને એવો ધક્કો માર્યો કે આખી છત એક તરફ નમી ગઈ, અને આગની વચ્ચે એક નાનો માર્ગ ખૂલ્યો. ચંદ્રપ્રકાશે ત્વરિત કૂદકો માર્યો અને સૂર્યપ્રતાપે તેને હવામાં જ ઝીલી લીધો.
પરંતુ આ ધમાચકડીમાં, મૃણાલિની અને રુદ્રદત્ત ધુમાડાનો લાભ લઈને પાછળના ગુપ્ત માર્ગે ભાગી છૂટ્યા.
સૂર્યોદયના પ્રથમ કિરણો ધરતી પર પડ્યા. મંદિર બળીને રાખ થઈ ગયું હતું, પણ બંને ભાઈઓ સુરક્ષિત હતા. ચાણક્ય રાખમાં પડેલી એક વસ્તુ તરફ ગયા. ત્યાં મગધના રાજાની રાજમુદ્રાવાળી એક વીંટી પડી હતી.
"રહસ્ય હવે સાફ છે," ચાણક્યએ વીંટી ઉઠાવતા કહ્યું.
"રાજમાતા તો માત્ર એક નિમિત્ત છે. અસલી શત્રુ મગધની સરહદ પર બેસીને આપણી હારની રાહ જોઈ રહ્યો છે. તક્ષશિલાના પાદરે હવે રક્તના શગુન દેખાય છે."
ચંદ્રપ્રકાશે પોતાના ભાઈના ખભે હાથ મૂક્યો. "ભાઈ, હવે આપણે માત્ર બચાવ નથી કરવાનો, પ્રહાર કરવાનો છે."
ચાણક્યએ બંને તરફ જોયું અને મલક્યા. "સાત રાતમાંથી પાંચ રાત હજુ બાકી છે. અને આ પાંચ રાતોમાં આપણે તક્ષશિલાને એવો અભેદ્ય કિલ્લો બનાવવો પડશે કે મગધનો સમ્રાટ પણ થરથર ધ્રૂજે."
