પરિપક્વતા અને આત્મ-સંતોષ: જીવનનો સાચો દ્રષ્ટિકોણ
પ્રસ્તાવના:
સામાન્ય રીતે આપણે એવું માનીએ છીએ કે ઉંમર વધવાની સાથે વ્યક્તિમાં પરિપક્વતા આવે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતામાં 'પરિપક્વતા' (Maturity) એ શારીરિક અવસ્થા નથી, પણ એક માનસિક અને આંતરિક સ્થિતિ છે. તે અનુભવોના સંચય અને જીવન પ્રત્યેના દ્રષ્ટિકોણના પરિવર્તનનું પરિણામ છે. જ્યારે વ્યક્તિ આસપાસના લોકોના પ્રભાવ કે સામાજિક અભિપ્રાયોની સાંકળો તોડીને પોતાની મૌલિકતામાં રાચતા શીખે છે, ત્યારે જ તેનામાં સાચી પરિપક્વતાનો ઉદય થાય છે.
સાચી પરિપક્વ વ્યક્તિની સૌથી મોટી નિશાની તેની માનસિક સ્વતંત્રતા છે. આપણે ઘણીવાર એવું વિચારીને જીવતા હોઈએ છીએ કે "લોકો શું કહેશે?" આ વિચાર જ આપણી પ્રગતિ અને આનંદનો સૌથી મોટો અવરોધ છે. પરિપક્વતા ત્યારે આવે છે જ્યારે આપણે બીજા દ્વારા સ્વીકારાવાની તીવ્ર ઈચ્છા છોડી દઈએ છીએ. વ્યક્તિ જ્યારે બીજાના દબાણ વગર, પોતાના મૂલ્યો અને સિદ્ધાંતો પર જીવવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે તે ખરા અર્થમાં જીવનનો આનંદ માણી શકે છે.
વેલિડેશનની માયાજાળ:
આજના સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં સૌથી મોટી નબળાઈ 'વેલિડેશન' (Validation) એટલે કે બીજા પાસેથી માન્યતા મેળવવાની ભૂખ બની ગઈ છે. લોકો પોતાની ખુશી કરતા બીજાને બતાવવા માટે વધુ જીવે છે. 'શું હું સારો દેખાઉં છું?', 'શું લોકો મને પસંદ કરશે?', 'શું મને પૂરતું સન્માન મળશે?'—આવા પ્રશ્નો વ્યક્તિને અંદરથી ખોખલો બનાવે છે. જ્યાં સુધી આપણે આપણી કિંમત અન્યના લાઈક્સ, કોમેન્ટ્સ કે અભિપ્રાયો પર નક્કી કરીએ છીએ, ત્યાં સુધી આપણી ભીતર એક શૂન્યતા (Emptiness) રહે છે જે ક્યારેય ભરાતી નથી. સાચી સદ્ધરતા ત્યારે આવે છે જ્યારે આપણે આપણી જાતને 'વેલિડેશન' આપતા શીખીએ.
સ્વયંની પૂર્ણતા અને લાયકાત:
'હું મારામાં સંપૂર્ણ છું'—આ ભાવના કોઈ અહંકાર નથી, પણ આત્મવિશ્વાસની પરાકાષ્ઠા છે. જ્યારે આ ભાવ હૃદયમાં જન્મે છે, ત્યારે વ્યક્તિ અન્ય પર નિર્ભર રહેવાનું છોડી દે છે. પ્રસિદ્ધિ એ પરછાયા જેવી છે; જો તમે તેની પાછળ દોડશો તો તે ક્યારેય હાથ નહીં આવે, પણ જો તમે તમારી લાયકાત અને યોગ્યતા કેળવશો, તો પ્રસિદ્ધિ અને સન્માન આપોઆપ તમારી પાછળ આવશે. પ્રખ્યાત થવાની ઘેલછા ઘણીવાર મનુષ્યને હાસ્યાસ્પદ બનાવી દે છે, જ્યારે પોતાની ક્ષમતા પર ધ્યાન આપનાર વ્યક્તિ આદરણીય બને છે.
ભાવનાત્મક સુરક્ષા:
જીવનનો એક કઠોર નિયમ એ છે કે આપણે આપણી ઉણપો કે અધૂરાપણું જગત સામે ખુલ્લું ન કરવું જોઈએ. દુનિયા ઘણીવાર લાગણીશીલતાનો ગેરફાયદો ઉઠાવે છે. જ્યારે અન્ય લોકો જાણી જાય છે કે તમારી નબળાઈ શું છે અથવા તમે કઈ વસ્તુ માટે લાચાર છો, ત્યારે તેઓ તે જ નબળાઈને હથિયાર બનાવી તમને પોતાના સ્વાર્થ મુજબ નચાવવા લાગે છે. તેથી જ, આંતરિક રીતે મજબૂત બનવું અને પોતાના રહસ્યો તેમજ નબળાઈઓને સુરક્ષિત રાખવી એ પણ પરિપક્વતાનું એક મહત્વનું લક્ષણ છે.
નિષ્કર્ષ:
અંતે, જીવનને મન ખોલીને માણવું અને પ્રખ્યાત થવાની ભ્રામક દુનિયામાં ફસાયા રહેવું, એ બંને વચ્ચે જમીન-આસમાનનો તફાવત છે. સાચી સફળતા એ નથી કે કેટલા લોકો તમને ઓળખે છે, પણ એ છે કે તમે તમારી જાતને કેટલી ઓળખો છો. જે દિવસે બાહ્ય પ્રશંસાની માયાજાળ તૂટશે અને તમે આત્મ-સંતોષનો અનુભવ કરશો, તે દિવસે તમે ખરા અર્થમાં પરિપક્વ અને માનસિક રીતે સદ્ધર ગણાશો. તમારી લાયકાત જ તમારી કાયમી ઓળખ છે, બાકી બધું તો સમયની સાથે બદલાતું રહે છે.
માટે જીવન માં આગળ વધવા પોતાના ઉપર મહેનત કરો, બાહ્ય પરિબળો પર ધ્યાન નઈ આપો એ આપણને માત્ર ભટકાવશે, માટે valuable બનાઓ પોતાની જાત ને,Available તો હજારો મળશે.
અને જુનુન રાખવું છે તો પોતાને લાયક બનાવવાનું રાખો પછી જુઓ જે પણ તમે ઈચ્છો છો પોતાના જીવનમાં એ સાવ સરળતાથી તમારા હાથ માં આવશે,
ગીતા માં શ્લોક છે ને...
કર્મણ્ય વાઢીકારસ્ય, માં ફલે તું કડછનમ્મ
