🎖️ પ્રકરણ ૧૫: લક્ષ્ય તરફ પ્રયાણ અને મનોમંથન
રજાના દિવસો રેતીની જેમ હાથમાંથી સરી ગયા. જે ઘર છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી વિસ્મયના હાસ્ય, તેના યુનિફોર્મના ગૌરવ અને પરિવારના મિલનથી ગુંજી રહ્યું હતું, ત્યાં આજે ફરી એકવાર વિદાયની ગંભીર શાંતિ છવાઈ ગઈ હતી. રજાના છેલ્લા દિવસોમાં પિતા યશ સાથે થયેલો એ સંવાદ વિસ્મયના હૃદયમાં કોતરાઈ ગયો હતો: "પપ્પા, હવે હું BRO (Border Roads Organization) માં મારું ઇજનેરી કૌશલ્ય બતાવીશ. તમારી તાલીમે મને પાયો બનાવતા શીખવ્યું છે, હવે હું એ પાયા પર દેશની સુરક્ષાની દીવાલ ચણીશ."
વિસ્મયને એક ક્ષણે મનમાં વિચાર આવ્યો કે સમયની ગતિ કેટલી વધી ગઈ છે! હજુ હમણાં જ મેં મારું એન્જિનિયરિંગ પૂરું કર્યું હતું, પછી આર્મીની એ સખત તાલીમ અને હવે આ રજાઓ... આ રજાઓ તો જાણે સેકન્ડની ગતિમાં પૂરી થઈ ગઈ! તેણે વિચાર્યું કે આમ જ એક દિવસ જિંદગી પણ પૂરી થઈ જશે, ત્યાં સુધીમાં જેટલી ઝડપથી અને વધારે દેશસેવા બજાવી શકું તેવી શક્તિ મળે તેવી માગણી સાથે તેણે મનોમન ભગવાનને પ્રાર્થના કરી. તેણે માનસિક રીતે પોતાની ફરજ પર પરત ફરવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી.
જવાના દિવસે વિસ્મયે સવારે વહેલા ઉઠીને પોતાનો આર્મી યુનિફોર્મ સજ્જ કર્યો. અરીસામાં પોતાનું પ્રતિબિંબ જોતા તેને એ દિવસો યાદ આવ્યા જ્યારે તે એસી ઓફિસમાં બેસવાની તૈયારી કરતો હતો, અને આજે તેના ખભા પર લેફ્ટનન્ટના ચમકતા સ્ટાર્સ તેની જવાબદારીની સાક્ષી પૂરી રહ્યા હતા. તેણે નીકળતા પહેલા પિતાના ચરણસ્પર્શ કર્યા. યશની આંખોમાં ગર્વ અને થોડી ભીનાશ હતી, પણ તેમણે મક્કમતાથી પુત્રનો ખભો થાબડ્યો. માતા નિધિએ પરંપરા મુજબ વિસ્મયનું તિલક કર્યું અને દહીં-સાકર ખવડાવ્યા. બા-દાદાએ પણ પૌત્રને હસતા મોઢે વિદાય આપતા આશીર્વાદ આપ્યા કે, "બેટા, તું તારી મરજી મુજબ જ આગળ વધે છે તો પૂરા જુસ્સાથી કામ કરજે અને ક્યારેય પાછી પાની કરતો નહીં." આખું કુટુંબ તેને સ્ટેશન સુધી વળાવવા આવ્યું હતું. દિલ્હી સુધીનું 'રાજધાની એક્સપ્રેસ'માં કન્ફર્મેશન થઈ ગયું હતું અને ત્યાંથી આગળનો પ્રવાસ સેનાની ગાડીમાં કરવાનો હતો એવી ટેલિફોનિક સૂચના પણ તેને મળી ગઈ હતી.
🚂 મુસાફરીનો આરંભ અને એકાંતની ક્ષણો
રાજધાની એક્સપ્રેસ ધીરે ધીરે પોતાની ગતિ પકડી રહી હતી. સ્ટેશન પર ઉભેલા પિતા અને પરિવાર ધીમે-ધીમે તેની દ્રષ્ટિ મર્યાદાની બહાર જઈ રહ્યા હતા. વિસ્મયે પોતાની વિન્ડો સીટ પર બેસીને બહારના દ્રશ્યો જોવાનું શરૂ કર્યું. ટ્રેનના ખડખડાટ અવાજ અને એન્જિનની સીટી વચ્ચે વિસ્મયનું મન હવે ઘરની યાદોમાંથી નીકળીને આવનારા પડકારો તરફ વળ્યું.પોતાના ખિસ્સામાં રહેલા ઓફિશિયલ લેટરને કાઢીને તેણે ફરી એકવાર ઉડતી નજરે વાંચી લીધું. તેમાં એક ખાસ લખાણ પર તેની નજર ચોંટી ગઈ: લદ્દાખ સેક્ટર, સમુદ્ર સપાટીથી ૧૪,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ. રજાના છેલ્લા દિવસોમાં તેને ફોન પર જ સૂચના મળી ગઈ હતી કે તેને 'પ્રોજેક્ટ હિમાંક' હેઠળ એક વ્યૂહાત્મક પુલના નિર્માણની જવાબદારી સોંપાઈ છે. ટ્રેનની બારી બહાર દેખાતા મેદાની વિસ્તારોને જોતા તે વિચારવા લાગ્યો કે ટૂંક સમયમાં જ આ દ્રશ્ય બદલાઈને સફેદ બરફ અને કાળા પહાડોમાં ફેરવાઈ જશે.
🧠 વિસ્મયનું સ્વગત: એક એન્જિનિયરનું મનોમંથન
વિસ્મયે પોતાની ડાયરી કાઢી અને પેન હાથમાં લીધી. તે પોતાની જાત સાથે સંવાદ કરવા લાગ્યો—એક એવો સંવાદ જે તેની દેશભક્તિ અને ઇજનેરી બુદ્ધિનો અદભૂત સંગમ હતો."વિસ્મય, ૧૪,૦૦૦ ફૂટ... આ આંકડો માત્ર ઊંચાઈ નથી, આ એક યુદ્ધ છે. ત્યાં ઓક્સિજન ઓછો હશે, એટલે મગજને ઠંડુ રાખીને ઝડપી નિર્ણયો લેવા પડશે. મને સોંપાયેલું કામ છે—એક એવો બ્રિજ બનાવવો જે પહાડી નદીના તેજ પ્રવાહને હરાવી શકે. આ પુલ માત્ર બે છેડાને જોડવા માટે નથી, આ પુલ એટલે ભારતીય સેનાની 'લાઇફલાઇન'. જો આ પુલ મજબૂત નહીં હોય, તો કટોકટીના સમયે આપણી ભારે ટેન્કો અને આર્ટિલરી ગન્સ સરહદ સુધી સમયસર નહીં પહોંચી શકે. જો રસ્તો નથી, તો જીત પણ નથી. આ ઇજનેરી કૌશલ્ય દ્વારા દેશસેવા કરવાની એક ઉત્તમ તક છે."તેણે પોતાની આંખો બંધ કરી અને લદ્દાખની એ આબોહવાની કલ્પના કરી જેની વિશે તેણે ઘણા પુસ્તકોમાં વાંચ્યું હતું. હવે ત્યાં રૂબરૂ જવાનું હતું અને રહીને કામ કરવાનું હતું. તેના વિચારો જાણે ત્યાં જ હાજર હોય તેમ આગળ વધ્યા, "અહીં શૂન્યથી પણ નીચે, -૨૦ કે -૩૦ ડિગ્રી જેટલું તાપમાન હશે. આવી કાતિલ ઠંડીમાં કોંક્રિટ કેવી રીતે જામશે? સાધારણ સિમેન્ટ અહીં કામ નહીં લાગે. મારે 'એન્ટિ-ફ્રીઝ' મિશ્રણ અને હીટિંગ ટેકનિકનો વિચાર કરવો પડશે. પપ્પા કહેતા હતા કે સાઇટ પર જ્યારે સાધનો ઓછા હોય ત્યારે જ એન્જિનિયરની અસલી આવડત દેખાય છે. અહીં કદાચ મોટી ક્રેન્સ નહીં પહોંચી શકે, મારે મેન્યુઅલ લોન્ચિંગ અને સ્થાનિક પથ્થરોનો ઉપયોગ કરીને પાયા મજબૂત કરવા પડશે."આટલું વિચારતો હતો ત્યાં જ ટ્રેનમાં આવેલા ફેરિયાની બૂમે તેને વાસ્તવિકતાનો ખ્યાલ આપ્યો. ફરી પાછું તેનું મન બારી બહારના દ્રશ્યમાં પરોવાયું. તેનું મન હજુ પણ આ ગણતરીમાંથી બહાર આવવા ન માંગતું હોય તેમ ઊંડાણપૂર્વક ગણતરીઓ કરવા લાગ્યું: "ત્યાંની પહાડી નદીઓ અનિશ્ચિત હોય છે. બરફ ઓગળે એટલે પ્રવાહ રાતોરાત વધી જાય. જો પુલના પાયા બરાબર નહીં હોય, તો આખું સ્ટ્રક્ચર પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડશે. મારે એવું બાંધકામ કરવું પડશે જે ભૂકંપના આંચકા અને હિમપ્રપાત બંને સહન કરી શકે. દેશના સંરક્ષણને ધ્યાનમાં રાખીને, આ પુલનું આયુષ્ય અને ક્ષમતા બંને અત્યંત ઉચ્ચ કક્ષાના હોવા જોઈએ. દુશ્મન દેશની નજર હંમેશા આવા વ્યૂહાત્મક પોઈન્ટ્સ પર હોય છે, એટલે નિર્માણની સાથે સુરક્ષાનું ધ્યાન પણ મારે જ રાખવાનું છે."
વિસ્મયે ડાયરીમાં એક કાચો નકશો દોર્યો. તેણે વિચાર્યું કે કેવી રીતે તે પિતાની 'ટાઇમ મેનેજમેન્ટ'ની ફોર્મ્યુલા વાપરીને નિર્ધારિત સમય કરતાં વહેલું કામ પૂરું કરી શકે જેના લીધે દેશને એ કામગીરીનો લાભ જલ્દીથી મળી શકે. "પપ્પા હંમેશા કહેતા કે 'ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એ દેશની નસો છે.' આજે હું એ નસોમાં લોહી દોડાવવા જઈ રહ્યો છું. આ રસ્તો જ દુશ્મન માટે ચેતવણી બની રહેશે. હું એન્જિનિયરિંગનો એવો નમૂનો બનાવીશ કે કુદરત પણ તેને સલામી આપે."
ટ્રેન હવે રાતના અંધકારમાં આગળ વધી રહી હતી. ટ્રેનની અંદરના મુસાફરો આરામથી ઊંઘી રહ્યા હતા, પણ એક યુવાન લેફ્ટનન્ટની આંખોમાં દેશ માટેના નકશા જાગતા હતા. વિસ્મયને હવે ડર નહોતો, પણ એક પ્રકારનો ઉન્માદ હતો. તેને પોતાની ક્ષમતા પર વિશ્વાસ હતો કારણ કે તેની પાસે પિતાનો પ્રેક્ટિકલ અનુભવ અને સેનાની કઠોર તાલીમ બંને હતા."આ રસ્તો મારો છે, આ પહાડો મારા છે અને આ માતૃભૂમિની રક્ષા માટેનો આ પ્રોજેક્ટ મારી ઓળખ છે. હું ત્યાં જઈને માત્ર પુલ નહીં બનાવું, પણ ભારતીય સેનાના ગૌરવનો નવો માર્ગ કંડારીશ."
દિલ્હી પહોંચતા પહેલા જ વિસ્મય માનસિક રીતે લદ્દાખના પહાડોમાં પોતાનો પરસેવો વહાવી રહ્યો હતો. તેનું મનોમંથન પૂરું થયું હતું અને હવે વારો હતો વાસ્તવિક ધરતી પર એન્જિનિયરિંગના ચમત્કારનો. ..... (ક્રમશ:)
પરંતુ, શું કુદરત અને સરહદ પરના છૂપા દુશ્મનો વિસ્મયને આટલી સરળતાથી આ 'લાઇફલાઇન' તૈયાર કરવા દેશે? શું ૧૪,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈએ થતી આ પ્રથમ કસોટીમાં વિસ્મયની ઇજનેરી બુદ્ધિ સફળ થશે કે પછી બરફની ચાદર નીચે કોઈ મોટો ખતરો તેની રાહ જોઈ રહ્યો છે?
