અમદાવાદના રસ્તા: 'વિકાસ'ના ખાડામાં હોમાતું જનજીવન
લેખિકા
Mansi Desai
Desai Mansi
Shastri
અમદાવાદ જેને આપણે 'હેરિટેજ સિટી' કહીએ છીએ, જે 'સ્માર્ટ સિટી' હોવાનો દાવો કરે છે, તેના રસ્તાઓ આજે અમદાવાદીઓ માટે આશીર્વાદ નહીં પણ અભિશાપ બની ગયા છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા જે રીતે રસ્તાઓ બનાવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ 'ખોદકામ'ના નામે જે નરક જેવી સ્થિતિ ઊભી કરવામાં આવે છે, તે માત્ર વહીવટી નિષ્ફળતા નથી, પણ નાગરિકોના ટેક્સના પૈસા અને તેમના સ્વાસ્થ્ય સાથેનો ક્રૂર મજાક છે.
૧. આયોજનનો અભાવ કે ભ્રષ્ટાચારનું 'ખોદકામ'?
અમદાવાદમાં એક અજીબ પરંપરા વર્ષોથી ચાલી આવે છે: પહેલાં કરોડોના ખર્ચે નવો ચકાચક રસ્તો બને, અને તેના પખવાડિયામાં જ ગેસ લાઈન, ગટર લાઈન કે ટેલિફોન વાયર નાખવા માટે તેને નિર્દયતાથી ખોદી નાખવામાં આવે. પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું મ્યુનિસિપલ એન્જિનિયરો અને આયોજનકારો વચ્ચે કોઈ સંવાદ નથી?
જ્યારે નવો રસ્તો બને છે, ત્યારે કેમ અગાઉથી લાઈનો નાખવાનું આયોજન થતું નથી? આ 'બનાવો અને ખોદો'ની નીતિ પાછળ માત્ર અણઘડ વહીવટ જવાબદાર છે કે પછી કોન્ટ્રાક્ટરોને વારંવાર કામ આપીને કમિશન ખાવાની રમત? આ ચક્રમાં સામાન્ય જનતાનો પરસેવો રેડીને ભરેલો ટેક્સ ધૂળમાં મળી રહ્યો છે.
૨. શારીરિક અને માનસિક યાતના
એક અમદાવાદી જ્યારે સવારે ઘરેથી નોકરી કે ધંધા માટે નીકળે છે, ત્યારે તેને રસ્તા પર ટ્રાફિક કરતાં વધારે ચિંતા 'ખોદેલા રસ્તા' અને 'ધૂળની ડમરીઓ'ની હોય છે.
શારીરિક નુકસાન: ઉબડખાબડ રસ્તાઓ અને અચાનક આવતા ખાડાઓને કારણે કમરના દુખાવા (Spondylitis) અને ઘૂંટણની સમસ્યાઓ ઘરે-ઘરે પહોંચી ગઈ છે. ટુ-વ્હીલર ચલાવતા મધ્યમ વર્ગના માણસ માટે આ રસ્તાઓ હાડકાં તોડનારા સાબિત થાય છે.
ધૂળ અને પ્રદૂષણ: રસ્તા ખોદીને જે માટી એમ જ છોડી દેવાય છે, તે હવામાં ભળીને શ્વાસના રોગો ફેલાવે છે. અમદાવાદમાં અસ્થમા અને એલર્જીના કેસો વધવા પાછળ આ અધૂરા રસ્તાઓ મુખ્ય કારણ છે.
માનસિક ટેન્શન: ટ્રાફિક જામમાં કલાકો સુધી ફસાઈ રહેવું, સમયસર ઓફિસ ન પહોંચી શકવું અને રસ્તામાં અકસ્માતનો ડર—આ બધું મળીને નાગરિકોમાં સ્ટ્રેસ અને 'રોડ રેજ' (ગુસ્સો) વધારે છે.
૩. આર્થિક ફટકો: જનતાના ખિસ્સા પર કાતર
રસ્તાની ખરાબ હાલત માત્ર સરકારને જ નહીં, સામાન્ય નાગરિકને પણ મોંઘી પડે છે.
વાહનનું મેન્ટેનન્સ: વારંવાર ખાડામાં પછડાતા વાહનોના ટાયર ઘસાઈ જાય છે, સસ્પેન્શન બગડી જાય છે અને એવરેજ ઘટી જાય છે. મધ્યમ વર્ગનો માણસ જે પૈસા બચાવવા માંગે છે, તે ગેરેજમાં ખર્ચાઈ જાય છે.
ઇંધણનો બગાડ: ખોદેલા રસ્તાઓને કારણે સર્જાતા ટ્રાફિકમાં કરોડો રૂપિયાનું પેટ્રોલ-ડીઝલ ધૂમાડો બનીને ઊડી જાય છે.
૪. 'ચોમાસું' - તંત્રની પોલ ખોલતી ઋતુ
ચોમાસામાં તો સ્થિતિ દયનીય બની જાય છે. કરોડોના ખર્ચે બનેલા રસ્તાઓ પહેલા વરસાદમાં જ ધોવાઈ જાય છે. આ 'વિકાસ' કયા મટીરિયલથી બનેલો છે કે તે પાણી સામે ટકી શકતો નથી? રસ્તાઓ પર પડતા મસમોટા ભુવાઓ (Sinkholes) અમદાવાદની ઓળખ બની ગયા છે. તંત્ર માત્ર થીગડાં મારવાનું (Patchwork) કામ કરે છે, જે ફરી બીજા વરસાદમાં ઉખડી જાય છે.
૫. જવાબદારી કોની?
શું કોર્પોરેશનના અધિકારીઓ કે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ ક્યારેય આ રસ્તાઓ પર સામાન્ય માણસની જેમ મુસાફરી કરે છે? એરકન્ડિશન્ડ ગાડીઓમાં ફરતા નેતાઓને ધૂળની ડમરીઓ કે ખાડાના આંચકા અનુભવાતા નથી. કોન્ટ્રાક્ટરોને બ્લેકલિસ્ટ કરવાના નાટકો થાય છે, પણ થોડા સમય પછી એ જ લોકો નવા નામે ફરી ટેન્ડર મેળવી લે છે.
નિષ્કર્ષ
અમદાવાદના નાગરિકો 'સ્માર્ટ સિટી'ના નામે માત્ર ટેક્સ ભરવા માટે નથી. અમને ડિજિટલ બોર્ડ કે રોશની કરતાં પહેલાં 'ચાલવા લાયક સલામત રસ્તા' જોઈએ છે. જો મ્યુનિસિપાલિટી પોતાની કાર્યપદ્ધતિમાં પારદર્શિતા અને આયોજન નહીં લાવે, તો આ ખોદેલા રસ્તાઓ માત્ર જમીન જ નહીં, પણ તંત્ર પ્રત્યેના લોકોના વિશ્વાસને પણ ઉંડો ખાઈમાં ધકેલી દેશે.
હવે સમય છે કે જનતા જાગે અને આ 'ખોદકામ સંસ્કૃતિ' સામે સવાલો પૂછે.
#જાગૃતગૂજરાત
#MansiDesaiShastriNiVartao
#માનસીદેસાઈશાસ્ત્રીનીવાર્તાઓ
#Aneri
#SuspensethrillerStory
#Booklover
#Storylover
#Viralstory
