🎖️ પ્રકરણ ૨૦: પડછાયાથી પર, એક વિરાટ અસ્તિત્વ
આતંકવાદીઓ સામેના એ ભયાનક ઓપરેશનમાં વિસ્મયની ઇજનેરી સૂઝબૂઝ અને અદભૂત સમયસૂચકતાએ સેના માટે વિજયનો માર્ગ પ્રશસ્ત કર્યો હતો. અત્યંત ટૂંકા ગાળામાં તેણે દુર્ગમ અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારને મુખ્ય માર્ગ સાથે જોડી દીધો, જેના કારણે ભારતીય સેના પોતાની સંપૂર્ણ તાકાત સાથે દુશ્મનો પર ત્રાટકી શકી અને તેમને ધૂળ ચાટતા કરી દીધા. આ માત્ર સૈન્યની જીત નહોતી, પણ વિસ્મયના અજોડ કૌશલ્યની પણ જીત હતી. વિસ્મયે પોતાની આવડતનો ઉપયોગ કરી માત્ર વિજય જ નહોતો અપાવ્યો, પરંતુ અનેક વીર જવાનોના અમૂલ્ય જીવ પણ બચાવ્યા હતા.
પોતાની ઇજનેરી કામગીરી પૂરી કરીને તે અટકી ન ગયો, પરંતુ સેનાના એક બહાદુર સૈનિકની જેમ જ અન્ય આનુષંગિક સેવાઓમાં પણ જોડાઈ ગયો. રસ્તો તૈયાર થયા પછી વિસ્મયે આરામનો વિચાર સુધ્ધાં ન કર્યો; તેણે પોતાની ટીમની મદદથી ઘાયલ સૈનિકોને અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક ગાડીઓમાં બેસાડ્યા અને પોતે કાફલાની અગ્રેસર રહી તેમને સુરક્ષિત રીતે સેનાની હોસ્પિટલ સુધી પહોંચાડ્યા. તેની આ અપ્રતિમ બહાદુરી અને અટલ કર્તવ્યનિષ્ઠાની નોંધ છેક દિલ્હીના સત્તાધીશો સુધી લેવાઈ. પરિણામે, ટૂંક સમયમાં જ ભારત સરકાર દ્વારા વિસ્મયને તેની અસાધારણ વીરતા માટે 'વીરતા પુરસ્કાર' એનાયત કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી.
તે દિવસ યશ અને નિધિના પરિવાર માટે વર્ષોના સંઘર્ષ અને તપસ્યાના ફળ જેવો હતો. અમદાવાદ સ્થિત તેમના બંગલાના વાતાવરણમાં આજે એક અનોખો ઉત્સાહ, પવિત્રતા અને ગર્વ વ્યાપેલા હતા. ડ્રોઈંગ રૂમમાં રાખેલા મોટા ટીવી પર સન્માન સમારંભનું જીવંત પ્રસારણ શરૂ થવાની તૈયારીમાં હતું. આખો પરિવાર શ્વાસ રોકીને ટીવી સામે ગોઠવાઈ ગયો હતો. દાદા હરગોવનદાસ અને દાદી લક્ષ્મીબેન હાથમાં માળા લઈને બેઠા હતા, પણ તેમની નજર ટીવીના પડદા પર જ સ્થિર હતી.
જ્યારે ઉદઘોષકે ગંભીર અને પ્રભાવશાળી અવાજે જાહેરાત કરી: "લેફ્ટનન્ટ વિસ્મય... જેમણે દુર્ગમ પહાડોમાં કટોકટીની પળોમાં પોતાની ઇજનેરી સૂઝબૂઝથી અશક્યને શક્ય કરી સેનાનો માર્ગ મોકળો કર્યો, અને એક બહાદુર સૈનિકની જેમ ઘાયલ સૈનિકો તેમજ નાગરિકોને ઝડપથી હોસ્પિટલ પહોંચાડી અનેક જિંદગીઓ બચાવી..." આટલું સાંભળતા જ હરગોવનદાસ અને લક્ષ્મીબેનની આંખોમાંથી હર્ષના આંસુ છલકાઈ પડ્યા. નિધિનું હૃદય ગર્વથી છલકાઈ રહ્યું હતું. તેણે જોયું કે તેનો પુત્ર વિસ્મય આજે આખા દેશનું કેન્દ્રબિંદુ બની રાષ્ટ્રપતિ ભવનના ભવ્ય હોલમાં મહામહિમ રાષ્ટ્રપતિના હાથે સન્માનિત થઈ રહ્યો હતો. તેની આંખોમાં ખુશી અને ગર્વનો એક અનોખો ચમકારો સ્પષ્ટ દેખાઈ આવતો હતો. બીજી તરફ યશ શાંતિથી બેઠો હતો, પણ તેની ભીની થયેલી પાંપણો ઘણું બધું કહી જતી હતી. જ્યારે વિસ્મય મક્કમ ડગલે, સંપૂર્ણ લશ્કરી શિસ્ત સાથે સ્ટેજ પર આવ્યો અને રાષ્ટ્રપતિને સલામી આપી, ત્યારે આખું ઘર 'ભારત માતા કી જય' ના નારાથી ગુંજી ઉઠ્યું.
સમારંભ પૂર્ણ થયો. પરિવારના અન્ય સભ્યો ઉમંગમાં એકબીજાને મીઠાઈ ખવડાવી મોઢું મીઠું કરાવી રહ્યા હતા, પણ યશ ધીમેથી ઊભો થઈને પોતાના રૂમમાં ગયો. તેણે રૂમમાં રહેલા આદમકદ અરીસા સામે જઈને પોતાનું પ્રતિબિંબ નિહાળ્યું. તે પોતાની ચાલ, પોતાની શિસ્ત અને પોતાના અવાજને અરીસામાં જોઈ રહ્યો હતો. તેને અચાનક એક દિવ્ય સાક્ષાત્કાર થયો કે ટીવી પર જે વિસ્મય દેખાતો હતો, તેની ચાલવાની ઢબ, તેની બોલવાની શૈલી અને મુશ્કેલીમાં અડગ રહેવાની એ મક્કમતા... આ બધું જ તો તેના જેવું હતું!
વિસ્મય માત્ર તેનો બાહ્ય પડછાયો નહોતો, પણ તે આંતરિક રીતે પણ એ જ મક્કમતા અને હિંમત ધરાવતો હતો જે એક સમયે 'યુવાન યશ' માં હતી. યશને આજે સમજાયું કે તેનો પુત્ર ભલે તેની વિશાળ કંપનીનો વારસદાર ન બન્યો, ભલે તેણે આ સામ્રાજ્યની દોર સંભાળવાની ના પાડી, પણ તેણે તેનાથી ઘણું મોટું અને પવિત્ર લક્ષ્ય હાંસલ કર્યું છે. જે કામ સાત પેઢીમાં કોઈએ નહોતું કર્યું, તે આજે વિસ્મયે કરી બતાવ્યું હતું; તેણે સમગ્ર પરિવારનું નામ અમર કરી દીધું હતું. તે માત્ર એક એન્જિનિયર નહોતો, તે એક સાચો લોકનાયક (હીરો) હતો.
યશને આજે જ્ઞાન થયું કે: "પડછાયો ક્યારેય નાનો નથી હોતો, તે તો માત્ર એક શરૂઆત હોય છે. અસલી અસ્તિત્વ તો તેને પામે છે જે સાચા અર્થમાં મહેનત કરીને પોતાનો પ્રકાશ પોતે શોધે છે." વિસ્મયે યશના વારસાને એક નવું પરિમાણ આપ્યું હતું—સિમેન્ટ અને લોખંડના વ્યવસાયથી ઉપર ઉઠીને લોખંડી પુરુષાર્થ અને દેશપ્રેમનું પરિમાણ.
આ સન્માન બાદ વિસ્મયની કારકિર્દીએ નવી ઊંચાઈઓ સર કરી. તેની બહાદુરી અને 'ઈજનેરી યોદ્ધા' તરીકેની સૂઝબૂઝની વાતો અખબારોના પ્રથમ પાનાની હેડલાઈન્સ બનવા લાગી. સેનામાં તે ઝડપથી ઉચ્ચ હોદ્દાઓ પર પહોંચ્યો. હવે તે માત્ર લદ્દાખ પૂરતો મર્યાદિત નહોતો, પણ સેનાની વ્યૂહાત્મક બાંધકામ સમિતિનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયો હતો. જ્યારે પણ કોઈ મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશમાં રસ્તો બનાવવાનો હોય કે અશક્ય લાગતો પુલ બાંધવાનો હોય, ત્યારે સેનાના વડાઓ એક જ નામ લેતા— "વિસ્મય: સરહદનો અને સેનાનો વિશ્વકર્મા." હવે તો તેની ઓફિસમાં પણ તેને 'વિશ્વકર્મા' ના હુલામણા નામથી જ ઓળખવામાં આવતો હતો.
યશના ટેબલ પર હવે માત્ર બિઝનેસ મેગેઝીન્સ જ નહીં, પણ વિસ્મયના ફોટાવાળા અખબારોના કટિંગ્સ પણ સચવાયેલા રહેતા. તેને હવે એ વાતનો જરાય અફસોસ નહોતો કે વિસ્મયે તેની કંપની નથી સંભાળી; તેને તો એ વાતનો અનંત ગર્વ હતો કે વિસ્મયે આર્મીની કેપ પહેરીને આખા દેશની સુરક્ષા સંભાળી છે.
