ચૂંટણી અધિકારીની ઓફિસમાં ભારે તણાવ હતો. બહાર સેંકડો લોકો એકઠા થયા હતા. સરપંચ મનજીભાઈએ ૨૦ વર્ષ જૂની ધૂળ ખાતી ફાઈલ ટેબલ પર પછાડી. તેમાં દાવો હતો કે આર્યનના પિતા રતિભાઈએ પંચાયતનું ૨,૩૭,૦૦૦ રૂપિયાનું દેવું બાકી રાખ્યું છે. ચૂંટણીના નિયમ મુજબ પંચાયતનો લેણદાર ચૂંટણી લડી ન શકે. તલાટી હસમુખલાલે કુટિલ સ્મિત સાથે કહ્યું, "સાહેબ, નિયમ પ્રમાણે આર્યનની માતાનું ફોર્મ રદ થવું જોઈએ."
આખી ઓફિસમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો. સવિતાબેનની આંખો ભીની થઈ ગઈ. સરપંચને લાગ્યું કે બાજી જીતી ગયો. પણ બરાબર એ જ વખતે દરવાજો ખૂલ્યો અને જામીન પર મુક્ત થયેલો આર્યન સીધો અંદર પ્રવેશ્યો. તેના ચહેરા પર થાક હતો, પણ આંખોમાં વિજયની ચમક હતી. તેના હાથમાં ઓરિજિનલ સરકારી સ્ટેમ્પવાળી પીળી પડી ગયેલી રસીદો હતી.
તેણે મોટેથી કહ્યું, "સાહેબ, આ રહી વર્ષ ૨૦૦૭ની રસીદો. મારા પિતાએ વ્યાજ સાથે બધું દેવું ચૂકવી દીધું હતું. તારીખ ૧૫ માર્ચ ૨૦૦૭. રકમ ૨,૩૭,૦૦૦ વત્તા વ્યાજ. પણ તલાટીએ જાણી જોઈને રેકોર્ડમાં એ એન્ટ્રી જ નહોતી કરી. તેમને ખબર હતી કે ભવિષ્યમાં કોઈ આડખીલી ઊભી કરવી હોય તો આ કામ લાગશે. આ પોતે જ એક રેકોર્ડ ટેમ્પરિંગ એટલે કે દસ્તાવેજોમાં ચેડાંનું મોટું કૌભાંડ છે!"
ચૂંટણી અધિકારીએ રસીદો તપાસી. સ્ટેમ્પ અસલી હતો. સહી પણ તલાટીની જ હતી. તેમણે તરત જાહેરાત કરી, "સવિતાબેનનું ઉમેદવારી ફોર્મ મંજૂર કરવામાં આવે છે." ગામમાં જાણે દિવાળી ઉજવાઈ. લોકો નાચવા લાગ્યા. સરપંચનું મોં પડી ગયું.
પણ મનજીભાઈ હજી હાર માનવા તૈયાર નહોતા. તેમણે છેલ્લો અને સૌથી ગંદો દાવ ખેલ્યો. 'વોટ ખરીદવાનો ખેલ'. ચૂંટણીની આગલી રાત્રે ગામની સીમમાં દારૂની પેટીઓ ઉતરી. દરેક ફળિયામાં રોકડની હેરાફેરી શરૂ થઈ. પ્રતિ મત ૨૦૦૦ રૂપિયા અને એક ક્વાર્ટરનો ભાવ બોલાયો.
પણ આ વખતે આર્યન સજ્જ હતો. તેણે ગામના ૫૦ ભણેલા ગણેલા યુવાનોની એક 'વિજિલન્સ ટીમ' બનાવી હતી. રાત્રે ૧૨ વાગ્યે ટીમે ડ્રોન કેમેરા ઉડાવ્યા. સરપંચના માણસો જ્યાં જ્યાં પૈસા વહેંચતા હતા, ત્યાં ત્યાં ડ્રોને રેકોર્ડિંગ કર્યું. ગાડીઓના નંબર, ચહેરા, પૈસાની લેતી દેતી બધું કેમેરામાં કેદ થઈ ગયું. આર્યને તરત જ આ ફૂટેજ ચૂંટણી પંચની વેબસાઈટ પર અપલોડ કરી દીધા.
અંતિમ પર્દાફાશના ત્રણ તબક્કા:
૧. સ્પેશિયલ ઓડિટ રિપોર્ટ: આર્યને હાઈકોર્ટના આદેશથી પંચાયતનું 'સ્પેશિયલ ઓડિટ' કરાવ્યું. રાજ્યના તપાસ દળે ત્રણ દિવસ સુધી પંચાયતના હિસાબ તપાસ્યા. રિપોર્ટમાં છેલ્લા ૫ વર્ષમાં થયેલા ૫૨ લાખ ૮૦ હજાર રૂપિયાના ખોટા ખર્ચાઓ પકડાયા. કાગળ પર શૌચાલય બંધાયા, પણ જમીન પર એક ઈંટ પણ ન હતી.
૨. ડમી કામોની પોલ: જે રસ્તાઓ, જે ચેકડેમ, જે પાણીની ટાંકીઓ કાગળ પર બની ગઈ હતી, ત્યાં આર્યન પોતે ગયો. તેણે ફેસબુક લાઈવ કરી આખા રાજ્યને બતાવ્યું કે ભ્રષ્ટાચારના મૂળ કેટલા ઊંડા છે. વિડીયો ૧૦ લાખ લોકોએ જોયો. મીડિયા ચેનલો રામપુર દોડી આવી.
૩. તલાટીની કબૂલાત: પોલીસ અને મીડિયાનું દબાણ વધતા તલાટી હસમુખલાલ ગભરાઈ ગયો. ધરપકડના ડરથી તે 'સરકારી સાક્ષી' બની ગયો. તેણે મેજિસ્ટ્રેટ સામે કબૂલાત કરી અને સરપંચના તમામ કાળા કામોની ૨ પાનાની યાદી પોલીસને સોંપી દીધી. જમીન કૌભાંડ, ગ્રાન્ટ ચોરી, ખોટી સહીઓ બધું બહાર આવી ગયું.
ચૂંટણીના દિવસે ગામે ઈતિહાસ રચ્યો. ૯૫ ટકા મતદાન થયું. જે ૧૫૦ યુવાનોના નામ કમી કરાયા હતા, તેમને હાઈકોર્ટના આદેશથી મત આપવાનો હક મળ્યો. પરિણામ આવ્યું ત્યારે મનજીભાઈનો કારમો પરાજય થયો હતો. તેને માત્ર ૩૧૨ મત મળ્યા. આર્યનની માતા સવિતાબેન ૨૮૦૦ મતથી જીતી રામપુરના નવા સરપંચ બન્યા.
બીજા જ દિવસે પોલીસે મનજીભાઈ, ઇન્સ્પેક્ટર વાઘેલા અને બે કોન્ટ્રાક્ટરોની ધરપકડ કરી. ગૌચરની જમીન પરથી ગેરકાયદે ગોડાઉન તોડી પાડવામાં આવ્યા. સોલર કંપનીનો કરાર રદ કરવામાં આવ્યો. પંચાયત કચેરી પરથી ભ્રષ્ટાચારના વાદળો હટ્યા અને ખરેખર ન્યાયનો સૂર્યોદય થયો.
આર્યને સાબિત કરી બતાવ્યું કે જો એક પણ નાગરિક જાગૃત બને, કાયદાનું જ્ઞાન લે અને ટેકનોલોજીનો સાચો ઉપયોગ કરે, તો આખી સિસ્ટમ બદલી શકાય છે. લોકશાહી માત્ર મત આપવાથી નથી ચાલતી, તેને જીવતી રાખવા લડવું પડે છે.
વિજય સરઘસ નીકળ્યું ત્યારે આખું ગામ ઢોલ નગારા સાથે નાચતું હતું. સવિતાબેનને ફૂલહાર પહેરાવાયા. પણ આર્યન શાંત હતો. તેની નજર દૂર ચોરાના છેવાડે ઉભેલી એક અજાણી કાળી સ્કોર્પિયો ગાડી પર પડી. ગાડીમાંથી સફેદ કુર્તા પાયજામામાં એક ઊંચો વ્યક્તિ ઉતર્યો. તેણે આર્યન પાસે આવી એક બંધ પરબિડીયું આપ્યું અને કંઈ પણ બોલ્યા વિના પાછો ચાલ્યો ગયો.
આર્યને પરબિડીયું ખોલ્યું. અંદર એક જ લીટી લખી હતી: "રામપુર તો માત્ર એક નાનકડું ટ્રેલર હતું. સાચો ખેલ તો હવે જિલ્લા પંચાયતમાં શરૂ થશે. ૨૦૦૦ કરોડની સિંચાઈ યોજનાનું સત્ય શોધી શકશો? શું તમે તૈયાર છો?"
આર્યને કાગળ વાળીને ખિસ્સામાં મૂક્યો અને ક્ષિતિજ તરફ જોયું. તે સમજી ગયો કે આ લડાઈનો અંત નથી. આ તો એક મોટા જંગની શરૂઆત છે. ન્યાયનો સૂર્યોદય થયો છે, પણ અંધારું હજી બાક
