જ્યારે પ્રેમ પથદર્શક બને
રાત ફરી એકવાર મારી બારી સુધી આવી હતી. શહેર ઊંઘતું હતું, પરંતુ મારી અંદર એક અજાણી બેચેની જાગતી હતી. ટેબલ પર પડેલી ડાયરી ખુલ્લી હતી, પાનાં પર અડધા લખાયેલા વાક્યો હતા, જાણે કોઈ મારી આત્માને ધીમે ધીમે કાગળ પર ઉતારી રહ્યો હોય.
મીરાએ પાછળથી મને જોયો. તેના વાળ ખભા પર ફેલાયેલા હતા, અને આંખોમાં એવો સ્નેહ હતો જે શબ્દોમાં આવતો નથી. તે મારી પત્ની હતી, પરંતુ હજી પણ મારા માટે મારી પહેલો પ્રેમ.
તે ધીમેથી બોલી,
“તું દરરોજ લખે છે… પણ ક્યારેય મને કહ્યું નથી કે કોના માટે?”
હું કલમ રોકી દીધી. આવા સવાલનો જવાબ શબ્દોમાં મૂકવો સહેલું નથી. છતાં મેં કહ્યું,
“છે કોઈ પથદર્શક, છે કોઈ જે મને પ્યાર કરે છે, અને છે કોઈ જેને હું પ્યાર કરું છું.”
મીરાએ મને આશ્ચર્યથી જોયો.
“એ ત્રણેય અલગ છે?”
હું હસ્યો.
“હા… પણ એ ત્રણેય વગર હું અધૂરો છું.”
મીરાને હું વર્ષો પહેલાં એક નાની લાઇબ્રેરીમાં મળ્યો હતો. તે વરસાદી સાંજ હતી. લાઇબ્રેરીમાં બહુ ઓછા લોકો હતા. હું એક ખૂણે બેઠો હતો, મારી જૂની ડાયરીમાં કંઈક લખતો. મીરા ધીમેથી આવી અને મારી સામે બેઠી.
“તું કવિ છે?” તેણે પૂછ્યું.
“નહીં,” મેં જવાબ આપ્યો, “હું ફક્ત એવું માણસ છું જે શબ્દોમાં શ્વાસ લે છે.”
તે હસીને બોલી,
“તો તું ખોટી દુનિયામાં સાચો માણસ છે.”
એ દિવસથી અમારી વાતો શરૂ થઈ. ક્યારેક પુસ્તકો પર, ક્યારેક સપનાઓ પર, ક્યારેક ડર પર. મીરા મારી પ્રેમિકા બની, પરંતુ તે કદી મને બદલવા માંગતી નહોતી. તે મને મારા પથદર્શક જેવી લાગતી જે મને મારી જાત તરફ પાછો લાવે.
મારી અંદર હંમેશા એક અવાજ રહેતો. જ્યારે હું ડરી જાઉં, જ્યારે જીવન મને વાળી નાખે, ત્યારે એ અવાજ કહે,
“તુ લખ… તુ પ્રેમ કર… તુ સાચો રહ.”
એ અવાજ મને મીરા સુધી લાવ્યો. કારણ કે મીરા સાથે હું કોઈ નાટક કરતો નહોતો. હું તૂટી શકતો, રડી શકતો, અને તે મને વધુ મજબૂત માનીને જ પકડી રાખતી.
અમારા લગ્ન થયા, પરંતુ પ્રેમ ઓછો થયો નહીં. મીરા પત્ની બની, પણ પ્રેમિકા પણ રહી. તે મારા શબ્દોમાં જીવતી હતી, અને હું તેના મૌનમાં.
સમય સાથે સંઘર્ષ આવ્યા. પૈસા ઓછા, જવાબદારીઓ વધારે. ક્યારેક હું થાકી જાઉં, લખવું બંધ કરું.
મીરા મારી સામે બેઠી રહીને કહે,
“તું લખતો નથી એટલે તું મારી સામે નથી.”
એક દિવસ મેં તેને કહ્યું,
“ક્યારેક લાગે છે કે હું તને લાયક નથી.”
તે હસીને બોલી,
“પ્રેમ લાયક થવાનો નથી, પ્રેમ થવાનો હોય છે.”
આજે પણ હું લખું છું. મારા પથદર્શક માટે, જે મને અંદરથી ચલાવે છે. મીરા માટે, જે મને બિનશરતે પ્રેમ કરે છે. અને મીરા માટે જ, જેને હું મારી આખી આત્માથી પ્રેમ કરું છું.
કારણ કે ક્યારેક પ્રેમિકા અને પત્ની અલગ નથી
ક્યારેક એ જ વ્યક્તિ
તમારો પ્રેમ પણ બને છે
અને તમારો ઘર પણ.
આથી જ કવિ કહે છે કે
બારી પાસે બેઠો હું શબ્દો ગૂંથું રાત,
તું આંખોમાં લઈ આવે શાંત સવારની વાત.
કલમ થાકી જાય જ્યારે મન થાય નિરાશ,
તું હસીને મને આપે નવી જ આશ.
રસ્તો ભૂલું ત્યારે તું દીવો બને,
અંધારા ભંગે અને જીવન સોને.
દુનિયા પ્રશ્ન કરે મારા સપનાની રીત,
તું મૌનમાં બોલે “તુ સાચો છે પ્રીત.”
હું તૂટું તો તું મને જોડી દે ફરી,
મારા દરેક દુઃખને તું કરી દે દૂર.
પ્રેમિકા બની તું દિલમાં વસી જાય,
પત્ની બની ઘર આખું ઉજાસે ભરાય.
શબ્દો લખું ત્યારે તું શ્વાસમાં હોય,
મારી દરેક પંક્તિ તને જ શોધે રોજ.
તું મારો પથ પણ, તું મારો પ્રેમ,
તું જ મારી જિંદગી, બાકી બધું ભ્રમ.
જો આ દુનિયા મને ખાલી માને,
તું મારી અંદર પૂરો સંસાર જાણે.
આટલું જ કહું છું તારા નામે આજ,
તું વિના મારું જીવન એક ખાલી કાગળ સાજ.
