“मर्यादा जपणारे हात”
“बाबा हिटलर नव्हते… ते काळजीचं दुसरं नाव होतं!”
आजकाल सकाळी पेपर उघडायचीही भीती वाटते…
कारण पहिल्याच पानावर एखादी अशी बातमी असते, जी मनाला अक्षरशः हादरवून टाकते…
कुठे एखाद्या मुलीचं शोषण…
कुठे एखादी फसवणूक…
कुठे एखादं आयुष्य अर्धवट संपलेलं…
आणि मग नकळत मन काही वर्षं मागे धाव घेतं…
त्या बालपणात…
जिथे आयुष्य खूप साधं होतं, पण सुरक्षित होतं…
आम्ही लहान होतो ते दिवस…
बाबांचा आवाज म्हणजे घरातला कायदा होता!
“संध्याकाळी सहाच्या आत घरी यायचं!”
“कोणाच्या घरी गेलात तर आधी सांगायचं!”
“कोणाशी जास्त गोड बोलायचं नाही!”
आणि त्या सगळ्या नियमांमध्ये आम्हाला एकच गोष्ट दिसायची —
बंधने!
कधी कधी राग यायचा…
मित्र-मैत्रिणी उशिरापर्यंत बाहेर खेळत असायचे…
त्यांना कोणी काही विचारत नव्हतं…
आणि आम्ही मात्र घड्याळाच्या काट्यांवर जगत होतो…
तेव्हा आम्ही मनातल्या मनात म्हणायचो —
“आपले बाबा म्हणजे एकदम हिटलर!”
पण…
आज जेव्हा त्या आठवणींवर विचार करतो…
तेव्हा लक्षात येतं —
“तो हिटलर नव्हता… तो तर आपल्या आयुष्याचा पहिला ‘सुरक्षा कवच’ होता!”
आजच्या काळात मुलींना खूप स्वातंत्र्य मिळालं आहे…
शिक्षण, नोकरी, स्वतःचे निर्णय…
हे सगळं खूप आवश्यक आहे…
कारण मुलीही आज प्रत्येक क्षेत्रात पुढे आहेत…
पण या स्वातंत्र्याच्या प्रवाहात…
कुठेतरी संस्कार आणि संयम मागे पडत चाललेत का?
हा प्रश्न मनाला सतत टोचत राहतो…
आज “मैत्री” सहज होते…
एका क्लिकवर ओळखी होतात…
विश्वास पटकन जुळतो…
पण…
त्या विश्वासामागे कोण आहे, हे तपासण्याचं भान कमी होत चाललंय…
आणि याचाच गैरफायदा काही लोक घेतात…
पूर्वी घरात एक “धाक” होता…
तो धाक भीतीचा नव्हता…
तो धाक होता —
“आपल्यावर कोणीतरी लक्ष ठेवून आहे, आपल्याला जपणारा आहे!”
आईचा एक कटाक्ष…
बाबांचा एक कठोर आवाज…
आणि आपण लगेच सावरायचो…
आजच्या पिढीत प्रेम आहे…
मैत्री आहे…
पण “मर्यादा” या शब्दाचं महत्त्व कमी होत चाललंय…
“मला माझं आयुष्य जगायचं आहे” — हे बरोबर आहे…
पण…
“मला स्वतःला जपायचं आहे” — हे त्याहून महत्त्वाचं आहे!
आज जेव्हा एखादी वाईट घटना घडते…
तेव्हा फक्त त्या मुलीचं नाही…
तर तिच्या कुटुंबाचंही आयुष्य उद्ध्वस्त होतं…
आई-बाबांच्या डोळ्यातलं स्वप्न तुटतं…
त्यांचा विश्वास तुटतो…
आणि सगळ्यात वाईट म्हणजे —
त्यांना स्वतःलाच दोष द्यावा लागतो!
आज मागे वळून बघताना…
बाबांनी घातलेले नियम आठवतात…
संध्याकाळी दिवा लावून “शुभंकरोती” म्हणणं…
वेळेवर जेवणं…
मोठ्यांचा आदर करणं…
या सगळ्या गोष्टी छोट्या वाटायच्या…
पण त्या छोट्या गोष्टींनीच आपल्याला “जगण्याची शिस्त” दिली होती…
तेव्हा वाटायचं —
“इतकं कशाला कडक वागायचं?”
पण आज समजतं —
जग कस आहे… म्हणून बाबा कडक होते!
आज प्रश्न पडतो —
“चूक कोणाची?”
मुलांची?
पालकांची?
की बदललेल्या काळाची?
उत्तर सरळ नाही…
पण एक गोष्ट नक्की —
स्वातंत्र्य आणि संस्कार यांचं संतुलन हरवलं की, आयुष्य डगमगतं!
आज जर बाबा समोर असतील…
तर कदाचित आपण त्यांना “हिटलर” म्हणणार नाही…
तर हळूच त्यांच्या जवळ जाऊन म्हणू —
“बाबा, तुम्ही बरोबर होता… आम्हीच चुकीचं समजत होतो!”
आज गरज आहे…
मुलींना फक्त स्वातंत्र्य देण्याची नाही…
तर त्यांना योग्य आणि अयोग्य याची जाणीव करून देण्याची…
मुलांना फक्त “जा, जग पाहा” असं सांगण्याची नाही…
तर “जगात कसं वागायचं” हे शिकवण्याची…
कारण…
संस्कार म्हणजे बंधन नाही…
तर ते आयुष्याचं संरक्षण आहे!
शेवट… पण विचार सुरू करणारा…
आज जर प्रत्येक घरात पुन्हा थोडी शिस्त आली…
थोडं लक्ष दिलं गेलं…
थोडा संवाद वाढला…
तर कदाचित उद्याच्या पेपरमध्ये अशा बातम्या कमी होतील…
आणि प्रत्येक मुलगी निर्धास्तपणे म्हणू शकेल —
“माझं स्वातंत्र्य आहे… पण माझे संस्कारही आहेत!”
“बाबा हिटलर नव्हते…
ते काळजीचं दुसरं नाव होते…
जे आपल्याला जगायला शिकवतात… आणि जपायलाही!”
सगळेच माझ्या या मताशी सहमत असतील असं नाही…
कारण प्रत्येकाचं आयुष्य, परिस्थिती आणि अनुभव वेगळे असतात…
पण मी माझ्या आयुष्यात एक गोष्ट नक्की अनुभवली आहे —
मी त्या नियमांमध्ये, त्या शिस्तीत वाढले… आणि म्हणूनच आज सुरक्षित आहे, सहज आहे…
त्या वेळी वाटायचं…
“हे काय सततच्या मर्यादा? का एवढं विचार करून वागायचं?”
पण आज लक्षात येतं —
त्या मर्यादा म्हणजेच माझ्या आयुष्याची “लक्ष्मणरेषा” होत्या!
त्या रेषा कधी अडथळा बनल्या…
तर कधी आधार बनल्या…
आजही कोणतीही गोष्ट करताना…
मन एकदा थांबतं… विचार करतं…
“हे बरोबर आहे का? याचा परिणाम काय होईल?”
आणि मगच पाऊल पुढे पडतं…
“संस्कार म्हणजे थांबवणारी भिंत नाही…
तर योग्य दिशेने वळवणारी ‘लक्ष्मणरेषा’ आहे!”
कारण…
प्रत्येक गोष्टीत स्वातंत्र्य असलं,
तरी प्रत्येक गोष्टीला एक सीमा असणं गरजेचं असतं…
आणि ती सीमा…
आपण स्वतः आखायला शिकतो —
तेच खरे संस्कार!
सौ तृप्ती देव
भिलाई छत्तीसगड
लेख आवडल्यास नावासह व शेअर करा कॉपी-पेस्ट करू नका.
