"બહું રહસ્યો છૂપાવી બેઠી છે જિંદગી, ક્યારેક જરા ડરવું જરૂરી છે લડી લેવા, જીતી જવાય,
કે હવે તો પડછાયાઓ પણ સંદિગ્ધ થયાં છે"
- મૃગતૃષ્ણા
_____________________
૧૭. જીવંત પડછાયા
શેર સિંહના ભયભીત શબ્દો ઠંડા પવનમાં ઓગળી ગયા, પણ તેની અસર ત્યાં હાજર દરેકના મન પર થઈ. "મેં કહ્યું હતું ને, સાહેબ... આ જગ્યા શુદ્ધ નથી. પહાડ આપણને પાછા ફરવાનો સંકેત આપી રહ્યો છે. આપણે અહીંથી ચાલ્યા જવું જોઈએ." તેના અનુભવી ચહેરા પર વર્ષોમાં પહેલીવાર આટલો ડર દેખાઈ રહ્યો હતો. તે જમીન પરના એ ભીના પદચિહ્નો તરફ એવી રીતે જોઈ રહ્યો હતો જાણે કોઈ જીવતા નાગને જોતો હોય.
આદિત્યએ આગળ વધીને તેના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "શેર સિંહ, હું તમારો ડર સમજી શકું છું. પણ અમે આટલે દૂર આવીને પાછા ન ફરી શકીએ. આ અમારા જીવનનું મિશન છે."
"મિશન જિંદગીથી મોટું નથી હોતું, સાહેબ," શેર સિંહે હઠ પકડી. "જેને કોઈએ જોયા નથી, જેમના કોઈ નિશાન નથી મળતા, એવા દુશ્મન સામે લડવાનો કોઈ અર્થ નથી. આ 'છાયા' કોઈ માણસ નથી, એ પહાડનો ક્રોધ છે."
વાતાવરણ તંગ બની ગયું. સાહસ જોઈ શકતો હતો કે શેર સિંહ ખરેખર ગભરાઈ ગયો હતો. જો તે પાછો જતો રહેશે, તો તેમનો પ્રવાસ અહીં જ અટકી જશે.
ત્યારે સંધ્યા, જે શાંતિથી બધું સાંભળી રહી હતી, તે આગળ આવી. તેણે શેર સિંહની આંખોમાં સીધું જોયું. તેનો અવાજ શાંત પણ મક્કમ હતો. "શેર સિંહજી, તમે સાચું કહો છો. ભય વાસ્તવિક છે. પણ શું આપણે એ ભયને આપણી પર હાવી થવા દઈશું? આ પદચિહ્નો એ વાતનો પુરાવો છે કે આપણે સાચા માર્ગ પર છીએ. તેઓ નથી ઈચ્છતા કે આપણે આગળ વધીએ. આપણું પાછા ફરવું એ તેમની જીત હશે."
પછી સંધ્યાએ એવું કંઈક કહ્યું જેણે પરિસ્થિતિને પલટી નાખી. "મેં સાંભળ્યું છે કે તમે આ પહાડોને તમારા ઘર કરતાં પણ વધુ જાણો છો. એવું પણ સાંભળ્યું છે કે વર્ષો પહેલાં આ જ પહાડોએ તમારું કંઈક છીનવી લીધું હતું."
આ સાંભળીને શેર સિંહના ચહેરાના હાવભાવ બદલાઈ ગયા. તેની આંખોમાં ભયની જગ્યાએ એક ઊંડી પીડા તરી આવી. તેણે એક લાંબો શ્વાસ લીધો અને દૂર પર્વતોની ટોચ તરફ જોયું.
"મારો નાનો ભાઈ," તે ધીમા, તૂટક અવાજે બોલ્યો. "વીસ વર્ષ પહેલાં, તે અહીં ટ્રેકિંગ માટે આવ્યો હતો. તે ક્યારેય પાછો ન ફર્યો. લોકો કહે છે કે હવામાન ખરાબ હતું, તે કોઈ ખીણમાં પડી ગયો હશે. પણ હું જાણું છું... ગામના વડીલો કહેતા હતા કે તેને 'છાયા' ઉપાડી ગઈ. હું વર્ષોથી આ પહાડોમાં ભટકું છું, એ આશામાં કે કદાચ મને તેનું કોઈ નિશાન મળે, કોઈ જવાબ મળે."
તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. "પણ મને ડર લાગતો હતો. એ અજાણ્યા દુશ્મનનો સામનો કરવાનો ડર."
તેણે રોય પરિવાર તરફ જોયું. આદિત્યના દ્રઢ નિશ્ચય, સંધ્યાની બૌદ્ધિક હિંમત અને સાહસની આંખોમાં રહેલા સાહસના તણખાએ જાણે શેર સિંહની અંદર વર્ષોથી સુષુપ્ત પડેલી હિંમતને જગાડી દીધી.
"કદાચ... કદાચ આ જ મોકો છે," તે ગણગણ્યો. પછી તેણે પોતાનો નિર્ણય સંભળાવ્યો. "હું તમારી સાથે આવીશ. છેક અંત સુધી. મારે પણ જાણવું છે કે આ પડછાયાઓ પાછળ કયું સત્ય છુપાયેલું છે."
શેર સિંહના નિર્ણયથી સૌને રાહત થઈ. હવે તેમની ટીમ માત્ર એક પ્રોફેશનલ સંબંધથી નહીં, પણ એક સમાન ઉદ્દેશ્યથી બંધાઈ ગઈ હતી.
તેમણે ફરીથી ચઢાણ શરૂ કર્યું, પણ હવે વાતાવરણ બદલાઈ ગયું હતું. પહાડોની સુંદરતા હવે એક રહસ્યમય અને ભયાવહ આવરણ નીચે ઢંકાઈ ગઈ હતી. પવનનો દરેક સુસવાટો જાણે કોઈનો કાનમાં કહેલો સંદેશો લાગતો હતો. વૃક્ષોના પડછાયા વિચિત્ર આકારો ધારણ કરી રહ્યા હતા. સાહસને સતત એવું લાગતું હતું કે કોઈ દૂરથી, ઝાડીઓની પાછળથી, તેમને જોઈ રહ્યું છે.
બીજા દિવસની સાંજે, તેઓ એક એવી જગ્યાએ પહોંચ્યા જ્યાં રસ્તો અચાનક પૂરો થઈ જતો હતો. તેમની સામે એક વિશાળ, લગભગ ૯૦ અંશના ખૂણે ઊભેલી પથ્થરની દીવાલ હતી. ત્યાંથી આગળ જવાનો કોઈ રસ્તો દેખાતો નહોતો.
"આ શું છે?" આદિત્યએ નકશો જોતાં કહ્યું. "નકશા પ્રમાણે, રસ્તો અહીંથી આગળ જવો જોઈએ."
શેર સિંહે ચારેબાજુ ફરીને જોયું. "અહીં કોઈ ગુપ્ત માર્ગ નથી, સાહેબ. આ કુદરતી દીવાલ છે. આપણે ખોટા રસ્તે આવી ગયા છીએ."
નિરાશાના વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા. પણ સંધ્યા શાંત હતી. તેની નજર એ પથ્થરની દીવાલ પર અને તેની પાછળ દેખાતા ત્રિશૂળ શિખરના ત્રણ શિખરો પર સ્થિર હતી. તેને પરદાદાની ડાયરીમાં લખેલો કોયડો યાદ આવ્યો.
તેણે પોતાની બેગમાંથી ડાયરી કાઢી અને તે પાનું ખોલ્યું. તેણે મોટેથી વાંચ્યું: "'જ્યાં ત્રિશૂળના ત્રણ શિખરો પ્રભાતનું પ્રથમ કિરણ પીએ છે, ત્યાં જ સર્પનો માર્ગ ખુલે છે.'"
બધા એકબીજા સામે જોવા લાગ્યા. આદિત્યની આંખોમાં ચમક આવી. "તું કહેવા માંગે છે કે... રસ્તો ભૌતિક નથી, પણ કોયડામાં છુપાયેલો છે?"
"બરાબર," સંધ્યાએ કહ્યું. "આ દીવાલ કોઈ ભૂલ નથી, એ એક પરીક્ષા છે. આપણે સવારની રાહ જોવી પડશે. જ્યારે સૂર્યનું પહેલું કિરણ એ ત્રણ શિખરો પર પડશે, ત્યારે જ આપણને આગળનો માર્ગ મળશે."
આનો અર્થ એ હતો કે તેમને એ ખુલ્લી, ભયાવહ જગ્યાએ રાત વિતાવવી પડશે. એ જ વાત જેની શેર સિંહે ચેતવણી આપી હતી. રાત્રે પહાડો જાગી જાય છે.
બીજો કોઈ વિકલ્પ નહોતો. તેમણે ત્યાં જ પડાવ નાખવાનું નક્કી કર્યું. શેર સિંહે સૂકા લાકડા ભેગા કરીને આગ પ્રગટાવી. આગની નારંગી જ્યોત તેમના ચહેરા પર નાચી રહી હતી, પણ તેમની પાછળ ગાઢ અંધકારનું સામ્રાજ્ય હતું. તાપમાન ઝડપથી નીચે ગગડી રહ્યું હતું.
શેર સિંહ પોતાની પોટલીમાંથી રાખ જેવો કોઈ પદાર્થ કાઢીને આગની ચારે બાજુ એક વર્તુળ બનાવવા લાગ્યો અને ધીમા અવાજે કોઈ પ્રાચીન મંત્રોચ્ચાર કરવા લાગ્યો. સંધ્યાએ પણ ઈશ્વરનું નામ સ્મરણ શરૂ કર્યું. આદિત્ય ભલે આ બધી વાતોમાં ઓછો માનતો, પણ અત્યારે તે કોઈ દલીલ કરવાના મૂડમાં નહોતો. તેણે પોતાની ટોર્ચ અને એક નાની છરી હાથવગી રાખી.
રાત જેમ જેમ ગાઢ બનતી ગઈ, તેમ તેમ વિચિત્ર ઘટનાઓ શરૂ થઈ. દૂરથી પથ્થરો ગબડવાનો અવાજ આવતો, પણ જ્યારે તેઓ ટોર્ચ ફેરવતા ત્યારે ત્યાં કંઈ નહોતું. પવન જાણે કોઈના રુદન જેવો અવાજ કરતો હતો.
સાહસ આગની નજીક બેઠો હતો, પણ તેને ઠંડી લાગી રહી હતી. આ ઠંડી વાતાવરણની નહોતી, પણ ભયની હતી. તેને સતત એવું લાગતું હતું કે આગના પ્રકાશની પેલે પાર, અંધકારમાં કોઈ હલચલ થઈ રહી છે. તેણે ઘણીવાર પોતાની આંખો ચોળી, એ વિચારીને કે આ માત્ર તેની કલ્પના છે.
મધ્યરાત્રિએ, જ્યારે બાકીના બધા ઊંઘ અને જાગૃતિની વચ્ચે ઝોલાં ખાઈ રહ્યા હતા, ત્યારે સાહસને સ્પષ્ટપણે કંઈક દેખાયું. આગના વર્તુળની બરાબર બહાર, અંધકારમાં, એક આકૃતિ ઊભી હતી. તે સામાન્ય માનવ કરતાં ઘણી લાંબી અને પાતળી હતી. તેનું શરીર જાણે ઘન પદાર્થનું નહિ, પણ થીજેલા ધુમાડાનું બનેલું હોય તેવું લાગતું હતું. તેની કોઈ આંખો, નાક કે મોં દેખાતું નહોતું, છતાં સાહસને લાગ્યું કે તે સીધું તેની તરફ જ જોઈ રહી છે.
સાહસનું ગળું સુકાઈ ગયું. તે બૂમ પાડવા માંગતો હતો, પણ તેના મોંમાંથી અવાજ ન નીકળ્યો. તે થીજી ગયો હતો. એ આકૃતિએ ધીમેથી પોતાનો એક લાંબો, પડછાયા જેવો હાથ આગળ વધાર્યો, જાણે આગના રક્ષક વર્તુળને સ્પર્શવા માંગતી હોય.
જેવી તેની આંગળીઓ શેર સિંહે બનાવેલી રાખની રેખાની નજીક પહોંચી, એક નાનો તણખો થયો અને આકૃતિ વીજળીના આંચકાની જેમ પાછળ હટી ગઈ. તે એક ક્ષણ માટે રોકાઈ, અને પછી ચુપચાપ અંધકારમાં વિલીન થઈ ગઈ.
સાહસનો શ્વાસ પાછો આવ્યો. તે હાંફી રહ્યો હતો. "પપ્પા!" તેણે લગભગ ચીસ પાડી.
આદિત્ય અને સંધ્યા તરત જ જાગી ગયા. "શું થયું, બેટા?"
"મેં... મેં તેને જોયો," સાહસે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું. "એક... એક છાયા... તે અહીં જ હતી."
શેર સિંહે પણ આંખો ખોલી. તેણે રાખના વર્તુળ તરફ જોયું જ્યાં તણખો થયો હતો. ત્યાંની રાખ કાળી પડી ગઈ હતી. તેણે ઊંડો શ્વાસ લઈને કહ્યું, "છાયા અનુચર... તે આપણી પરીક્ષા લઈ રહ્યો હતો. જોવા માંગતો હતો કે આપણું રક્ષણ કેટલું મજબૂત છે."
આખી રાત હવે કોઈ સૂઈ શક્યું નહીં. તેઓ આગની વધુ નજીક આવીને બેસી ગયા, દરેક નાના અવાજ પર ચમકી જતા. સાહસ સમજી ગયો હતો કે આ કોઈ વાર્તા નથી. ખતરો વાસ્તવિક હતો, તેમની ખૂબ જ નજીક.
અંતે, લાંબી અને ભયાવહ રાતનો અંત આવ્યો. પૂર્વમાં આકાશનો રંગ બદલાવા લાગ્યો. બધાની નજર ત્રિશૂળના ત્રણ શિખરો પર મંડાયેલી હતી. અને પછી એ ક્ષણ આવી. સૂર્યનું પહેલું સોનેરી કિરણ વાદળોને ચીરીને બહાર આવ્યું અને સીધું જ એ ત્રણ બર્ફીલા શિખરો પર પડ્યું.
એક અદ્ભુત દ્રશ્ય સર્જાયું. ત્રણેય શિખરો સોનાની જેમ ચમકવા લાગ્યા. અને પછી, જાણે કોઈ જાદુ થયો હોય તેમ, એ ત્રણેય શિખરો પરથી પરાવર્તિત થયેલો પ્રકાશ નીચે આવીને તેમની સામેની પથ્થરની દીવાલ પર એક નિશ્ચિત જગ્યાએ કેન્દ્રિત થયો.
એ જગ્યાએ, પથ્થર પર કોતરેલો એક મોટો, સર્પાકાર નાગ ચમકવા લાગ્યો. અને ધીમા ગડગડાટ સાથે, એ સર્પાકાર પથ્થર ધીમે ધીમે અંદરની તરફ ખસવા લાગ્યો. એક ગુપ્ત માર્ગ ખુલી રહ્યો હતો.
રસ્તો મળી ગયો હતો, પણ રાત્રિના અંધકારમાં તેમને એ પણ સમજાઈ ગયું હતું કે આ માર્ગના અંતે માત્ર 'સર્પ-હૃદય' જ નહીં, પણ તેમનો સૌથી મોટો ભય પણ તેમની રાહ જોઈ રહ્યો હતો.
(ક્રમશઃ)
