૧૦૦-૨૦૦ નહીં, પણ પૂરા ૧,૨૫,૦૦૦ ગામડાં પર રાજ કરનારું સામ્રાજ્ય! 🚩⚔️
એક નાનું નગર જેનું નામ બહુ ઓછા લોકોને ખબર હશે, પરંતુ નવાઈની વાત એ છે કે હજારો વર્ષો સુધી આ નાનું નગર પણ એક વિશાળ સામ્રાજ્ય હતું. અને આ નગરનું આ વિશાળ સામ્રાજ્ય હતું 'સપાદલક્ષ', એટલે કે સવા લાખ ગામડાંઓ સુધી ફેલાયેલું સામ્રાજ્ય. સો-બે હજાર નહીં પણ સવા લાખ ગામડાં અને તે પણ એક જ રાજાના શાસન હેઠળ! અને ત્યારબાદ તેમની પેઢીઓએ આ વિશાળ સામ્રાજ્ય પર હજારો વર્ષો સુધી રાજ કર્યું હતું. અને તે પણ અજમેરથી લઈને છેક આજના પાકિસ્તાનના મીરપુર ખાસ સુધી આ સામ્રાજ્ય ફેલાયેલું હતું.
શાકંભરીના ચૌહાણોનું આ સામ્રાજ્ય હતું. આ જ વંશમાં સમ્રાટ પૃથ્વીરાજ ચૌહાણનો જન્મ થયો હતો. અને એક પથ્થર પર આ વિશાળ સામ્રાજ્યનો ઈતિહાસ લખાયેલો છે. ઈ.સ. 1170માં આ પથ્થર પર ઈતિહાસ લખવામાં આવ્યો હતો. અને આ પથ્થર છે બિજોલિયાનો શિલાલેખ. ભીલવાડા, રાજસ્થાનમાં આજે પણ આ શિલાલેખ મોજૂદ છે. ત્યારે ન તો જયપુર હતું, ન જોધપુર હતું, ન અજમેર હતું કે ન બીકાનેર હતું. આ મોટા મોટા રાજ્યો નહોતા જેને આજે આપણે જિલ્લા કહીએ છીએ.
આ આખું સામ્રાજ્ય 'સપાદલક્ષ' હતું, જેની સ્થાપના ઈ.સ. 551માં એટલે કે આજથી લગભગ 1450 વર્ષ પહેલાં રાજા વાસુદેવ ચૌહાણે કરી હતી. આજે આ નગર સાંભર નામે ઓળખાય છે, જે રાજસ્થાનની રાજધાની જયપુરથી 70 કિલોમીટર દૂર છે. અને અહીં જ આ રાજવંશની કુળદેવી રાજરાણી શાકંભરી માતાની શક્તિપીઠ સ્થાપિત છે. સમ્રાટ પૃથ્વીરાજ ચૌહાણના કુળદેવી શાકંભરી માતા છે.
બિજોલિયાના આ શિલાલેખને, જે ભીલવાડામાં છે, તેને મહારાજ સોમેશ્વરે (પૃથ્વીરાજ ચૌહાણના પિતા) પોતાના પૂર્વજોના ઈતિહાસ માટે લખાવ્યો હતો. આ જ વંશના રાજા અજયપાલ પણ હતા અને તેમણે જ અજમેર વસાવ્યું હતું. તો અજમેર અને સપાદલક્ષ એટલે કે આ સાંભર નગર, એ સમયે આ બંને રાજધાનીઓ હતી.
અહીં સાંભરમાં રાજસ્થાનનું સૌથી મોટું ખારા પાણીનું સરોવર છે, જે કુદરતી રીતે મીઠાનું ઉત્પાદન કરે છે. જેના મીઠાનો સપ્લાય ત્યારથી લઈને આજ સુધી આખા ભારતમાં થઈ રહ્યો છે. આજે સામ્રાજ્ય નથી રહ્યું, એ મહાન શાસકો નથી રહ્યા, પરંતુ બિજોલિયાનો એ પથ્થર, સાંભર સરોવર અને શક્તિપીઠ શાકંભરી માતા આજે પણ સાક્ષી છે કે 'સપાદલક્ષ' માત્ર એક નામ નહીં પરંતુ ભારતના એક વિશાળ સામ્રાજ્યની ઓળખ હતું.
