न्यायको पर्खाइमा निर्मला
“आमा, होमवर्क सकेर छिट्टै फर्किन्छु है।”
निर्मलाले सानो प्लास्टिकमा आफ्ना साथीहरूका लागि केही अम्बा पोको पारिन्, पुरानो साइकल निकालिन् र मुस्कुराउँदै घरको आँगनबाट निस्किइन्।
दिन ढल्यो। साँझ पर्यो।
तर निर्मला फर्किनन्।
बम दिदीबहिनीको घरबाट दिउँसो २ बजे नै निस्किसकेको भनिएकी निर्मला साँझ ८ बजेसम्म पनि घर पुगिनन्। आत्तिएका आमा–बुबा प्रहरी चौकी पुगे। त्यहीँ उनीहरूले राज्यबाट पहिलो धोका पाए।
“पोइला गइहोली, केटासँग घुम्दै होली।”
छोरी हराएको पीडामा छटपटाइरहेका आमाबुवामाथि बर्दीधारी रक्षकहरूको यो असंवेदनशील टिप्पणी थियो। यदि त्यो रात तत्काल खोजी अभियान सुरु भएको भए, सायद यो कथाको अन्त्य अर्कै हुन सक्थ्यो।
भोलिपल्ट बिहान— साउन ११ गते।
घरभन्दा केही परको उखुबारीमा निर्मलाको निर्जीव शरीर भेटियो। त्यो दृश्यले मान्छेको मात्र होइन, मानवताकै सातो उडायो। तर त्यो विभत्स घटनाभन्दा पनि डर लाग्दो दृश्य त त्यसपछि देखियो।
अपराध अनुसन्धानमा घटनास्थललाई ‘मन्दिर’ मानिन्छ। तर यहाँ रक्षकहरू नै भक्षकको मतियार बने। एउटा अबोध बालिकाको शव नजिक भेटिएको सुरुवाल— जुन बलात्कारको सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रमाण हुन सक्थ्यो— प्रहरीकै हातले पानीमा चोबलेर पखालियो।
के त्यो अज्ञानता मात्र थियो? कि कसैको पाप पखाल्ने नियोजित षड्यन्त्र?
भीड जम्मा भयो। निर्मलाको साइकल, कापी–किताबहरू शवभन्दा केही पर असरल्ल थिए। तर संघर्षको कुनै चिन्ह थिएन। मानौँ, हत्या अन्तै कतै गरेर शव यहाँ सजाइएको थियो।
तर प्रमाण नष्ट गर्ने हतारोमा फरेन्सिक टोली नपुग्दै शव उठाइयो। सत्य त्यही उखुबारीको माटोमुनि सधैँका लागि दबाइयो।
जनआक्रोश बढ्दै गयो।
राज्यले एउटा ‘पात्र’ खडा गर्यो— दिलिप सिंह विष्ट। ४१ वर्षीय मानसिक सन्तुलन गुमाएका व्यक्ति।
प्रहरीले तयारी पटकथा सुनायो— “यसैले निर्मलालाई मारेको हो।”
प्रमाणको नाममा च्यातिएको कमिज देखाइयो।
पछि मात्र बन्द कोठाभित्रको सत्य बाहिर आयो।
“यो अपराध स्वीकार गर, हामी तँलाई मासु र रक्सी दिन्छौं, नत्र मारिदिन्छौं।”
एक मानसिक रोगीमाथि गरिएको यो यातना न्याय प्रणालीको अनुहारमा लागेको कालो धब्बा थियो।
तर झूटको आयु छोटो हुन्छ।
निर्मलाको शरीरबाट संकलित (जतिसुकै विवादित भए पनि) DNA र दिलिपको DNA मिलेन।
विज्ञानले राज्यको झूट स्वीकार गरेन। एउटा निर्दोष बच्यो, तर असली अपराधी अझै पर्दा पछाडि मुस्कुराइरह्यो।
निर्मलाको न्याय माग्दा सडक आगो बन्यो।
सिङ्गो देश रोयो। कञ्चनपुरमा नारा लाग्यो—
“सरकार, निर्मलालाई न्याय दे!”
तर सरकारले न्यायको साटो गोली चलायो।
भदौ ८ गते।
१७ वर्षीय सन्नी— निर्मलाका लागि न्याय माग्दै सडकमा उत्रिएका एक किशोर— प्रहरीको गोली लागेर ढले। एउटा हत्याको छानबिन गर्नुपर्ने राज्यले अर्को हत्या गरेर जवाफ दियो।
आज वर्षौं बितिसके।
घटनास्थल नजिकको सेनाको ब्यारेक, बम दिदीबहिनीको घर, पटक–पटक फेरिएका बयानहरू, घटना लगत्तै रंगरोगन गरिएका कोठाहरू, सुरुवाल पखाल्ने प्रहरीहरू र शंकाको घेरामा रहेका ‘भीआईपी’ अनुहारहरू— सबै रहस्यकै गर्भमा छन्।
निर्मलाका बुबा यज्ञराज पन्त— न्याय माग्दामाग्दै मानसिक रूपमा थाकिसके।
आमा दुर्गा देवी— राज्यसँग लड्दालड्दै अन्ततः हार मान्न बाध्य भइन्।
यो कथाको अन्त्य अझै लेखिएको छैन।
निर्मलाको हत्यारा आज पनि स्वतन्त्र हिँडिरहेको छ।
उनको नाममा कार्यक्रम चलाउनेहरू मन्त्री बने, प्रधानमन्त्री फेरिए, कानुनमन्त्री, आईजीपी, डीआईजी सबै बदलिए।
तर नफेरिएको एउटा मात्रै सत्य छ—
“निर्मलाको आत्माले अझै शान्ति पाएको छैन।”
निर्मला पन्तप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली।उखुबारीले देखेको सत्य
“आमा, म छिट्टै फर्किन्छु”
भन्दै निस्किएकी
एउटी छोरी
घर फर्किन पाइन।
साँझ ढल्दै गयो,
आकाश रातो भयो,
आमाको मन
रातभन्दा गहिरो अन्धकार बन्यो।
चौकीको ढोकामा
आँसु लिएर उभिँदा
राज्यले भन्यो—
“केटासँग होली।”
त्यही रात
न्याय निदायो,
र अर्को बिहान
उखुबारी रोयो।
सानो साइकल,
कापी–कलम,
र च्यातिएको सपना
माटोमा छरपस्ट।
प्रमाण पखालियो पानीले,
पाप पखालियो कि
सत्य डुबाइयो?
उखुबारी जान्दछ।
एउटा निर्दोष बालिका,
अर्को मानसिक रोगी,
र बीचमा
राज्यको झूट।
विज्ञान चिच्यायो—
“ऊ अपराधी होइन!”
तर हत्यारा
भीआईपी मुस्कानमा हरायो।
न्याय माग्दा
सडक आगो बन्यो,
र न्यायकै नाममा
गोली चल्यो।
सन्नी ढल्यो,
१७ वर्षको सपना
रगतमा मिसियो,
राज्य फेरि मौन भयो।
बुबाको आवाज
सडकमा गल्दै गयो,
आमाको आँसु
थाकेर रोकियो।
मन्त्री फेरिए,
कुर्सी सरे,
तर एउटी छोरीको
न्याय अड्कियो।
आज पनि उखुबारी
माटोमुनि सत्य बोकेर
चुपचाप उभिएको छ।
र देशले सुन्न नसकेको
एउटा आवाज अझै गुञ्जिन्छ—
“म निर्मला हुँ,
मलाई न्याय चाहिन्छ।
